الشيخ محمد آصف المحسني
54
عجايب ومطالب (فارسى)
3 - 1 . آيا حيات حيوانات با حيات انسانى يكى است و حيات حيوانى هم از روح حيوانى در بدن حيوان دميده شده است ؟ پس حيوانات هم ( 1 ) . به تعبير ادبى كلمه « من » در آيه مباركه ( وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي ) به معناى تبعيض نيست بلكه من نشويه است . در آيه منفوخ منه و منفوخ قيد ذكر شده و از منفوخ ذكرى نشده . همانند افراد انسان روح دارند ؟ و آيا روح حيوانات هم مجرد است ؟ چون ادراكاتى دارند و ادراك و علم مجرد است و بايد مدرك هم مجرد باشد . البته حقايق روحى حيوانات به تعداد انواع حيوانات متعدد خواهد بود بسيار بعيد است كه روح پروانه و سوسك با روح شير و فيل و ميمون يكى باشد يا اينكه حيوانات روح ندارند و حيات آنان هم هرچند در پاره اى از آثار با حيات انسان يكسان است ولى ممكن است داراى دو نوع حقيقت باشد ؟ من تجرد ارواح حيوانات را به خاطر ادراك آنان ترجيح مى دهم و در مورد پاره اى از حشرات زمين متوقفم . 3 - 2 . حيات جن چگونه است ؟ از آنجاييكه جن به حسب دلالت قرآن مجيد همانند انس مكلف است بعيد نيست روح داشته باشد ولى روح او چگونه است و حيات منفوخ در جسم لطيف او چه حقيقت دارد ؟ جوابى نداريم . 3 - 3 . ملائكه روح دارند يا نفس ارواح اند ؟ يا چه فرقى دارند ؟ حيات آنان چگونه است ؟ هيچ جواب روشنى وجود ندارد ولى مسلما ملائكه و جن زنده جان هستند .